layout-wrota-lipiec2014-tlo

layout-wrota-lipiec2014-przestrzen

mowiaca przegladarka    slabowidzacy   epuap

 

wrotapodkarpackie.pl

layout-wrota-lipiec2014-tlo-wrota-glowna

layout-wrota-lipiec2014-tlo-przedmiot-puste

Pałac w Dukli

 

Ogród Amalii z Brühlów Mniszchowej

Dziś oto
Francuskim ogrodem szumna
Od teatru na wyspie na koturnach
Błękitna od kolebki
Z domu i męża rokokowa
Pani Amalia z Brühlów Mniszchowa 
               Miron Białoszewski, Dukla Amalii

Maria Amalia z Brühlów Mniszchowa była osobą, której swoje istnienie zawdzięcza ogród w Dukli. Ta jedna z najbardziej wpływowych kobiet w ówczesnej Polsce, postanowiła wraz z mężem Jerzym Mniszchem usunąć się z życia politycznego i na stałe osiąść w Dukli.[ ... ]

Inspiratorką odbudowy starej siedziby Mniszchów była żona Jerzego i córka Heinricha von Brühla. Wychowana na dworze saskim, posiadała wszechstronne wykształcenie i przede wszystkim wyrobiony smak artystyczny. Była świadkiem powstania okazałych rezydencji magnackich w Warszawie, gdzie jej ojciec posiadał Pałac Brühlowski. [ ... ]
Na polecenie Marii Amalii założono w Dukli ogród symetryczny, w typie francuskim. Posiadał on salon z parterami, o regularnych kształtach prostokąta [ ... ]. Miejsce to poprzedzał taras, z którego do właściwego ogrodu prowadziła ozdobna bramka.

Klin utworzony pomiędzy przepływającą rzeką i wysoką skarpą wypełniały trzy stawy pełniące rolę parterów wodnych. Mimo ich asymetrycznej formy miały regularny charakter, stanowiąc oś wodną ogrodu. Baseny w ogrodzie rozmieszczone były w perspektywie od największego do najmniejszego [ ... ]. Za panowania Augusta III Mocnego trafiła do Polski moda na symetryczne ogrody w typie francuskim, przeszczepiona na rodzimy grunt za pośrednictwem saskich planistów. [ ... ]

Po śmierci Marii Amalii z Brühlów Mniszchowej w 1772 roku rezydencja, przyłączona do wielkich majątków Potockich straciła znaczenie i zaczęła upadać. [ ... ]

Swój krótkotrwały renesans ogród w Dukli przeżył dopiero w XIX wieku, kiedy cały majątek trafił w ręce Męcińskich..Klasycystyczne założenie przekomponowano w styl naturalistyczno-krajobrazowy. Partery wodne pozbawiono geometrycznych zarysów i stworzono na ich środku sztuczną wyspę. W pierwszym ze stawów zaokrąglono naroża, brzegi obsadzono zróżnicowaną roślinnością. Wprowadzono również egzotyczne gatunki, np. miłorząb japoński. [ ... ]

Ówczesne przeobrażenia nie przypadły do gustu goszczącemu tu Ksaweremu Prekowi, który w swoim pamiętniku pozostawił taki opis ogrodu w Dukli: „Dawniej było to posiadłością Mniszchów, potem Stadnickich, teraz Męcińskich. Za czasów pierwszych – mówią było świetne, okazałe, napełnione zawsze ludźmi. Drzewa otaczające dom obszerny piętrowy okazują, że musiał być dawniej ogród piękny w guście owego czasu. Teraz urządziła go inaczej ze Stadnickich Męcińska”. 

okladkaogrody bigTekst pochodzi z albumu: Podkarpacie. Ogrody historyczne, z fotografiami Krzysztofa Motyki oraz tekstami Heleny Marii Grad i Małgorzaty Kostuchowskiej.
Wydawnictwo LIBRA i PROT, Rzeszów 2008

 

Kwiecień 2017
N P W Ś C Pt S
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

 

520x100 interreg Pl Sk Podkarpackie 

 

psim 3

 

rzeszow airport 460

 

muzeum kresy baner

 

greenvelo 460x82